ابو القاسم سلطانى

237

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

قاطع دانه بواسير و ثاليل و برنده گوشت فاسد و صحيح و طلاى روغن زيتونى كه ثمر و بيخ او را سائيده در آن جوشانيده بهترين ادويه جذام و با روغن بنفشه در رفع شوكه 9 * مجرب دانسته‌اند ( تحفه 235 ) . بنا بر نوشته مخزن الادويه اهل مصر آن را دوبره مىنامند و فيل‌جوش و اذن الفيل نيز ناميده شده است و آن در زخمهاى ديرعلاج ، پيشرونده ، فيستولها سودمند است . ريختن جوشانده آنكه با روغن بنفشه يا روغن گل سرخ مخلوط شده باشد بر روى زخمهاى بيمار جذامى موجب جلوگيرى از پيشرفت و انتشار آن شده و مانع خورده شدن انساج دست و پا مىشود ( از مخزن ص 513 ) . امروز در كشورهاى عربى گياه را لوف ، صراخهء ، رنس ، رينش و نسرش مىنامند . ( 1 * ) - شريف ادريسى از مشاهير علماى اسلام از نسل حكام اندلس بوده و درباره گياهان داروئى تحقيقات ارزنده‌اى كرده است . ابن بيطار و انصارى نويسنده كتاب اختيارات بديعى از وى در آثار خود نقل قول فراوان كرده‌اند . ( 2 * ) - زخمهاى منكر ديرعلاج - زخمهاى علاج‌ناپذير ( اقرب الموارد ) ( 3 * ) - در اصل ووراقيطون ( 4 * ) - لوف كبير Dracunculus vulgaris Schott ( 5 * ) - لوف جعد Arum italicum Mill ( 6 * ) - در اصل اريصاردن اصلاح‌شده از نسخه خطى اختيارات ( 7 * ) - در اصل ادوبره : اصلاح‌شده از نسخه خطى ( 8 * ) - در اصل ليف : اصلاح از قرابادين كبير ، فرهنگ مخزن ( 9 * ) - شوكهء : نوعى از اكتيوز كه با برآمدگى خشك و آبدار پوست همراه مىباشد در فرم Spinosa فلسها خارىشكل مىباشند Ichthyosis hystrix , I . Spinosa Code - 600 ذريره ( 2 ) Aristida lanata Forsk با ذريره ( ابن بيطار ) فرق دارد Code - 601 غاقه Aristolochia bracteata Retz گياهى است چند ساله كوچك ، بوته‌مانند و بدون كرك از خانواده Aristolochiaceae كه در نواحى گرم افريقا ، عربستان و سيلان به‌طور وحشى مىرويد . برگ‌ها متناوب ، گل‌ها قهوه‌اىرنگ مايل به زردى با كناره ارغوانى ، ميوه به شكل كپسول و حاوى دانه‌هاى فراوان مىباشد . گياه حاوى Aristolochia acid مىباشد از ملح سديم آن C 17 H 10 NNaO 7 به عنوان ضد التهاب از راه دهان تجويز مىشود . از كليه قسمتهاى گياه در رفع گال ، دانه‌هاى جلدى ، انگل‌هاى روده و نيز به عنوان ضد سم مار و عقرب استفاده مىشود . ريشه بسيار سمى بوده و از اين نظر بايد كاملا احتياط شود .